جرثقیلها از مجموعه‌ای از قطعات مکانیکی، الکتریکی و ایمنی تشکیل شده‌اند که هماهنگی دقیق آن‌ها، تضمین‌کننده عملکرد صحیح، ایمنی اپراتور و طول عمر دستگاه است.
شناخت دقیق قطعات جرثقیل برای:
- خریداران و کارفرمایان
- واحد نگهداری و تعمیرات (PM)
- تکنسین‌ها و اپراتورها
یک ضرورت فنی و ایمنی محسوب می‌شود.
دسته‌بندی اصلی قطعات جرثقیل
به‌طور کلی قطعات جرثقیل در 5 گروه اصلی قرار می‌گیرند:
- قطعات سازه‌ای
- قطعات بالابری (Hoisting Components)
- قطعات حرکتی
- قطعات الکتریکی و کنترلی
- قطعات ایمنی و حفاظتی
در ادامه هر بخش را کامل بررسی می‌کنیم.
1. قطعات سازه‌ای جرثقیل
✅ پل جرثقیل (Bridge / Girder)
- تیر اصلی تحمل‌کننده بار
- در جرثقیلها به صورت تک پل یا دو پل
- ساخته‌شده از ورق‌های فولادی تقویت‌شده
نقش: انتقال بار به ستون‌ها و ریل‌ها
✅ ریل و ران‌وی (Crane Rail & Runway)
- مسیر حرکت طولی جرثقیل
- نصب‌شده روی تیرهای سالن یا پایه‌ها
- تراز بودن ریل نقش حیاتی در کاهش استهلاک دارد
✅ ستون و فریم سازه‌ای
در جرثقیل‌های دروازه‌ای یا نیم‌دروازه‌ای کاربرد دارد و بار را مستقیماً به زمین منتقل می‌کند.
2. قطعات بالابری جرثقیل
✅ وینچ یا بالابر (Hoist)
مهم‌ترین قطعه جرثقیل که وظیفه بالا و پایین بردن بار را دارد.
انواع:
- وینچ سیم‌بکسل
- وینچ زنجیری
- دستی، برقی، یا پنوماتیکی
✅ سیم‌بکسل (Wire Rope)
- از چند رشته فولادی تابیده ساخته می‌شود
- باید از نظر سایش، پارگی و له‌شدگی مرتب بررسی شود
📌 سیم‌بکسل یکی از قطعات مصرفی و ایمنی جرثقیل است.
✅ قلاب جرثقیل (Crane Hook)
- معمولاً از فولاد آلیاژی فورج‌شده
- دارای ضامن ایمنی
- ممکن است ثابت یا گردان باشد
نکته ایمنی: هرگونه ترک یا بازشدگی دهانه قلاب = تعویض فوری
✅ قرقره و لودبلاک (Sheave & Load Block)
- هدایت سیم‌بکسل
- افزایش قدرت بالابری
- کاهش تنش مستقیم روی وینچ
